چهارشنبه ٢٣ آبان ١٣٩٧
گفتگو
2420 دانشجوی کارشناسی ارشد به‌ صورت الکترونیکی در دانشگاه پیام نور مازندران تحصیل می‌کنند
2420 دانشجوی کارشناسی ارشد به‌ صورت الکترونیکی در دانشگاه پیام نور مازندران تحصیل می‌کنند
رئیس دانشگاه پیام نور مازندران از تحصیل 2420 دانشجوی کارشناسی ارشد به‌صورت الکترونیکی در دانشگاه پیام نور این استان خبر داد.

فرهنگ دینی، ولایت فقیه و سپاه؛ 3 مشکل بنیادین غرب در ایران/تضمین معیشت مردم با اقتصاد مقاومتی
فرهنگ دینی، ولایت فقیه و سپاه؛ 3 مشکل بنیادین غرب در ایران/تضمین معیشت مردم با اقتصاد مقاومتی
مسئول روابط عمومی فرماندهی کل سپاه پاسداران در حاشیه سفر به استان مازندران به گفت‌وگو با خبرنگار پرداخت که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

گفت‌وگو با همسر سردار شهید بلباسی: حیاط را آب و جارو کردم تا استخوان‌های همسرم را بیاورند / روایت 8 سال چشم‌انتظاری+تصاویر
گفت‌وگو با همسر سردار شهید بلباسی: حیاط را آب و جارو کردم تا استخوان‌های همسرم را بیاورند / روایت 8 سال چشم‌انتظاری+تصاویر
ساعت 8 صبح، تلفنی خبرِ بازگشت مسافرم را به من می‌دهند، حیاط را آب و جارو می‌کنم و به گُل‌ها آب می‌دهم، بچه‌هایم پارچه سفیدی را جلوی درب نصب می‌کنند: «از کربلای ایران، خوش آمدی باباجان!»

برخی از خوانندگان به‌اصطلاح ارزشی رفتارهایی دارند که در شأن این سبک موسیقی نیست
برخی از خوانندگان به‌اصطلاح ارزشی رفتارهایی دارند که در شأن این سبک موسیقی نیست
محمد قاسم کریمی، خواننده جوان ساروی که با آثار ارزشی و ضد استکباری خود در دنیای پر هیاهو هنر و موسیقی نامی برای خود دست و پا کرد.

جسارت؛ شرط اول موفقیت یک هنرمند/ به هنرمندان اعتماد کنیم
جسارت؛ شرط اول موفقیت یک هنرمند/ به هنرمندان اعتماد کنیم
هنرمند مجسمه‌ساز نوشهری با بیان اینکه جسارت شرط اول در موفقیت یک هنرمند است، گفت: گر به هنرمندان اعتماد داشته باشیم به طور قطع پیشرفت خوبی در جهت شکوفایی و پویایی جامعه خواهیم داشت.

مشاهیر مازندران
<< زندگی نامه آیت الله شیخ هادی روحانی  >>
<< زندگی نامه آیت الله شیخ هادی روحانی >>
نماینده فقید مجلس خبرگان رهبری و نماینده ولی فقیه در استان مازندران و امام جمعه سابق شهرستان بابل

اسلام زیر بیرق کفر نمی‌رود/مسلمان نباید به کفر پناه آورد
اسلام زیر بیرق کفر نمی‌رود/مسلمان نباید به کفر پناه آورد
در پای دار اعدام، یکی از رجال وقت برای او پیغام آورد که شما این مشروطه را امضاء کنید آزاد شوید. او پاسخ داد: «دیشب رسول خدا (ص) را در خواب دیدم. فرمودند: فردا شب مهمان منی و من چنین امضایی نخواهم کرد.»

یادداشت
سخنی با برندگان و بازندگان انتخابات مجلس شورای اسلامی
سخنی با برندگان و بازندگان انتخابات مجلس شورای اسلامی
باید در نقدها و بیان نگرانی‌ها، به این مهم توجه داشته باشیم که تأییدشده‌های شورای محترم نگهبان، نه ضدانقلاب و نه بی‌دین هستند؛ اصل بر این است که همه این افراد، کف صلاحیت‌ها را دارند؛ اما در بین این افراد صالح، عقل و تجربه به انتخاب اصلح، توصیه می‌کند؛ انتظار می‌رفت که انتخاب‌کنندگان، به جای رضایت به انتخاب در کف واجدین شرایط، دست به انتخاب در بَر و برتر بزنند و حتماً به گمان خود، چنین کردند.

پیام‌های حماسه 7 اسفند
پیام‌های حماسه 7 اسفند
مشارکت مردم در ادوار مختلف انتخابات، به معنای افزایش قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی در عرصه‌های بین‌المللی و دفاع حداکثری در مجامع بین‌المللی از حقوق کشور در عرصه‌های جهانی است.

امام خمینی(ره): آمریکا دامش را الان پهن کرده در تمام ایران
امام خمینی(ره): آمریکا دامش را الان پهن کرده در تمام ایران
آن روزى که دیدید و دیدند که انحراف در مجلس پیدا شد، انحراف از حیث قدرت‌طلبى و از حیث مال‌طلبى، در کشور در وزیرها پیدا شد، در رئیس جمهور پیدا شد، آن روز بدانند که علامت اینکه شکست بخوریم ، خودنمایى کرده. از آنوقت باید جلویش را بگیرند.

معجزه‌ای بزرگ‌تر از 22بهمن 57
معجزه‌ای بزرگ‌تر از 22بهمن 57
انقلاب اسلامی در فروپاشی یک نظام شاهنشاهی 2500ساله و رهایی ایران از چنگال سلطه ابرقدرتی همچون امریکا و ایجاد نظامی مبتنی بر اسلام با شکلی نوین بر پایه جمهوریت، معجزه‌گونه عمل کرد.

چرا انقلاب ما انفجار نور بود؟
چرا انقلاب ما انفجار نور بود؟
«انقلاب ما انفجار نور بود» درك اين جمله تاريخي «امام راحل» تا حد زيادي وابسته به «شناخت و تحليل صحيح» از وضعيت جامعه در دوران قبل از انقلاب اسلامي و بعد از آن است.

معرفی کتاب
مناجات‌های یک چوپان به چاپ ششم رسید
مناجات‌های یک چوپان به چاپ ششم رسید
مجموعه «چوپان معاصر» سروده رضا احسان‌پور برای ششمین بار از سوی انتشارات سروش تجدید چاپ شد.

۱۰کتاب برای مطالعه در ماه محرم
۱۰کتاب برای مطالعه در ماه محرم
به مناسبت فرا رسیدن ماه محرم ۱۰ کتاب با موضوع سید‌الشهدا (ع) به مخاطبان معرفی می‌شود.

مجموعه بیانات آیت‌الله‌ بهجت درباره امام حسین (ع) منتشر شد
مجموعه بیانات آیت‌الله‌ بهجت درباره امام حسین (ع) منتشر شد
مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی بهجت قدس‌سره، بر آن شد که کتابی با محوریت موضوع حضرت اباعبدالله‌الحسین علیه‌السلام و واقعه عظیم عاشورا، برگرفته از گفتار و سیره آن عالم عارف منتشر سازد. این کتاب پس از تلاش فروان، با پشت‌سرگذاشتن مراحل گوناگونِ گردآوری و تنظیم، با عنوان «رحمت واسعه» به مرحله نشر رسید

کتاب جدید آیت‌الله صافی‌گلپایگانی چاپ شد
کتاب جدید آیت‌الله صافی‌گلپایگانی چاپ شد
مجموعه ارزشمند «لمحات فی‌الکتاب و الحدیث و المذهب» یکی از آثار آیت‌الله صافی‌‌گلپایگانی در زمینه فقهی – اعتقادی است که در قالب سه جلد گردآوری و چاپ شده است.

"مهندسی فرهنگی کشور" به کتابفروشیها رسید
کتاب «مهندسی فرهنگی کشور»، تلاشی است در پاسخگویی به نیاز مدیران و کارشناسان به وظیفه و ماموریت و عمق و پیچیدگی بالای مدیریت در عرصه‌های فرهنگی که انتشارات ساقی آن را روانه بازار کتاب کرده است.

جستجو



در اين سایت
در كل اينترنت
اخبار > قرآن و وجود امام مهدى (عج)
 


  چاپ        ارسال به دوست

قرآن و وجود امام مهدى (عج)

بخش اول

اشاره

از موضوعات مورد اختلاف بین علماى عامه و شیعه، مسألۀ ضرورت وجود حجّت خدا و ولى اللَّه الاعظم و قطب عالم امکان، در هرزمان، تا روز قیامت است؛ خواه این حجت، نبى باشد یا امام. علماى عامّه، این مسأله را قبول ندارند؛ ولى علماى شیعه به تبع ادله عقلى و نقلى، بر این موضوع پافشارى مى‏کنند. ما این‌جا به ادلّۀ قرآنى اشاره مى‏کنیم.

1. آیات شب قدر

 قرآن کریم، در دو سورۀ «قدر» و «دخان» به موضوع شب قدر و نزول قرآن در آن شب، اشاره کرده است.

سوره قدر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ * إِنّا أَنزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ * وَما أَدْرَاکَ ما لَیْلَةُ الْقَدْرِ * لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ* تَنَزَّلُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن کُلِّ أَمْرٍ * سَلمٌ هِىَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ؛

«به نام خداوند بخشاینده مهربان. ما آن [= قرآن] را در شب قدر نازل کردیم و تو چه مى‏دانى که شب قدر چیست؟ شب قدر، بهتر از هزار ماه است. فرشتگان و روح، در آن شب، به اذن پروردگارشان براى [تقدیر] هرکارى نازل مى‏شوند. شبى است سرشار از سلامت [و برکت و رحمت] تا طلوع سپیده».

از این سوره استفاده مى‏شود که ملائکۀ در هر شب قدر، برای تمام امور بر زمین فرود مى‏آیند. به این موضوع، در سوره دخان نیز اشاره شده است.

سوره دخان

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ* حم * وَالْکِتابِ الْمُبِینِ * إِنّا أَنزَلْناهُ فِی لَیْلَةٍ مُّبارَکَةٍ إِنّا کُنّا مُنذِرِینَ* فِیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ؛

«به نام خداوند بخشاینده مهربان، حم، سوگند به این کتاب روشنگر! که ما، آن را در شبى پربرکت نازل کردیم؛ ما همواره انذارکننده بوده‏ایم. در آن شب، هر امرى بر اساس حکمت [الاهى] تدبیر و جدا مى‏شود».

این‌جا چند نکته قابل ذکر است:

الف. سبب فضیلت شب قدر

خلیل بن احمد می‌گوید:

من قال انّ فضلها لنزول القرآن فیها یقول انقطعت و کانت مرّۀ، والجمهور علی انّها باقیۀ [1]؛

هر کس معتقد است فضیلت شب قدر، به سبب نزول قرآن در آن است، می‌گوید: شب قدر منقطع شده و یک بار اتفاق افتاده است؛ ولی عموم علما، بر این عقیده‌اند که شب قدر باقی است، و در هر سال، تکرار می‌شود.

 حق با قول عموم عالمان است؛ زیرا مطابق برخی روایات، شب قدر در طول تاریخ بوده است.

سید بن طاووس از کتاب کنز الیواقیت و او از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل کرده که حضرت موسی علیه السلام به خدا عرض کرد:

«الهی ارید قربک قال: قربی لمن استیقظ لیلۀ القدر. قال: ارید رحمتک؟ قال: رحمتی لمن رحم المساکین لیلۀ القدر. قال: ارید الجواز علی الصراط؟ قال: ذلک لمن تصدّق بصدقۀ فی لیلۀ القدر.

قال: الهی ارید من اشجار الجنۀ؟ قال: ذلک لمن سبّح تسبیحۀ لیلۀ القدر. قال: الهی الرید. رضاک؟ قال: رضای لمن صلّی رکعتین فی لیلۀ القدر»[2]؛

«بار خدایا! نزدیکی به تو را می‌خواهم». خداوند فرمود: « قرب من، برای کسی است که شب قدر بیدار بماند». عرض کرد: «رحمت تو را می‌خواهم» فرمود:« رحمت من، برای کسی است که به در شب قدر به مساکین رحم کند». عرض کرد: «جواز گذر از پل صراط را می‌خواهم». فرمود: «این خواسته، برای کسی است که در شب قدر صدقه دهد». عرض کرد:« بار خدایا! از درختان بهشت می‌خواهم». فرمود:« این، برای کسی است که در شب قدر، تسبیحی بگوید». عرض کرد:« بار خدایا! خوشنودی تو را می‌طلبم، . فرمود: «خشنودی من، برای کسی است که دو رکعت نماز در شب قدر بخواند».

از آیۀ سورۀ دخان نیزاستفاده می‌شود که فضیلت شب قدر، فقط به سبب نزول قرآن در آن نیست ؛ بلکه نزول قرآن در شب قدر، به سبب فضیلت مستقل شب قدر بوده است؛ آن‌جا که خداوند متعال می‌فرماید:  انّا انزلناه فی لیلۀ مبارکۀ.. [3]؛ «ما قرآن را در شب مبارکی نازل کردیم...».

ب. فرود آمدن ملائک

ظاهر آیه، آن است که همۀ ملائک، در شب قدر فرود می‌آیند.همچنین بیشتر مفسران بر این عقیده هستند که نزول ملائک، بر زمین است و حق هم همین می‌باشد؛ زیرا غرض از نزول، ترغیب مردم روی زمین بر احیای آن شب است؛ همان‌گونه که در غیر آن شب نیز به سوی زمین هبوط دارند.

ج. فرود آمدن روح

دربارۀ این که مقصود از «روح» در سورۀ قدر چیست، اقوالی ذکر شده است؛ ولی قول صحیح، آن است که روح، در این سوره، همان جبرئیل است و این که جداگانه ذکر شده، به دلیل شرف و برتری او بر ملائک دیگر می‌باشد.

د. مقصود از «کلّ أمر»

و دربارۀ اموری که ملائکه و روح برای آن بر زمین فرود می‌آیند، بحث شده است. قرآن می‌فرماید: «من کل امر». نظر بیشتر مفسران بر آن است که آنان برای تقدیر و تصمیم گیری دربارۀ تمام امور انسان ها در طول یک سال، به زمین فرود می‌آیند.

آلوسی در این باره می‌گوید:

أی من اجل کل امر تعلّق به التقدیر فی تلک السنۀ الی قابل و اظهره سبحانه و تعالی لهم، قاله غیر واحد؛[4]

 یعنی برای هر کاری که تقدیر در آن سال، تا سال آینده، به آن تعلق گرفته و خداوند سبحان، آن را اظهار نموده است.این، نظر عده‌ای از علما است .

هـ . دوام شب قدر

از روایات، استفاده می‌شود که شب قدر در هر سال تا روز قیامت تکرار می‌شود:

1. ابوذر می‌گوید از رسول خدا صلی الله علیه و آله سؤال کردم: «ای رسول خدا! شب قدر برداشته شده است؟» حضرت فرمود: « بلکه در هر ماه رمضان هست».[5]

2. طبری، به سندش از ربیعة بن کلثوم نقل کرده که گفت: مردی ـ در حالی که می‌شنیدم ـ به امام حسن علیه السلام عرض کرد: «آیا شب قدر، در هر رمضان است؟» حضرت فرمود: «نعم، و الله الذی لا اله الا ّهو انّها لفی کل رمضان، و انّها لیلۀ القدر فیها یفرق کل امرحکیم، فیها یقضی الله کل اجل و عمل و رزق الی مثلها»؛[6] آری، قسم به خدایی که جز او خدایی نیست! شب قدر، در هر ماه رمضان وجود دارد و آن شب تقدیر است که در آن، هر امر حکمت داری جدا می‌شود، و در آن، خداوند، هر اجل و عمل و رزقی را تا سال آینده حکم می‌کند.

و انگهی، در سورۀ قدر، جمله به صورت مضارع «تنزّل» به کار رفته است که بر دوام و استمرار دلالت دارد؛ به ویژه آن که باب تفعّل نیز این معنا را می‌رساند؛ همان‌گونه که علمای علم صرف به آن اشاره کرده‌اند.

خلاصه مطلب این‏که ماه رمضان، تا روز قیامت ادامه و استمرار دارد؛ لذا شب قدر نیز تا روز قیامت استمرار و ادامه دارد و در نتیجه، فرود آمدن ملائک و روح هم تا روز قیامت ادامه دارد.

مفسّر سنّى، رشیدالدین میبدى، مى‏گوید: علما و مفسّرین در وقت «لیلة القدر»اختلاف کرده‏اند؛ برخى معتقدند تنها در عصر رسول خدا(ص) بوده و بعد از او برداشته شده است؛ ولى عموم صحابه و علما مى‏گویند: «لیلة القدر» تا روز قیامت باقى است.[7]

شیخ طبرسى، از ابوذر غفارى نقل مى‏کند که فرمود: به رسول خدا(ص) عرض کردم: «آیا شب قدر، چیزی است که در عصر انبیا است که ملائک نازل می‌شوند و پس از وفات آنان برداشته شده است؟» حضرت فرمود: «لا، بل هل إلى یوم القیامة»؛ نه، شب قدر، تا روز قیامت دوام و استمرار دارد.[8]

و. ضرورت وجود امام معصوم (ع)

فرود آمدن ملائک و روح در هر سال، برای تقدیر امور، ایجاب می‌کند کسی باشد، تا آنان بر او نازل شده و فرود آیند. در زمان رسول خدا (ص)، آنان بر او فرود می‌آمدند؛ ولی بعد از رسول خدا (ص) بر چه کسی فرمود می‌آیند؟

در جواب، می‌گوییم: بعد از وفات پیامبر اکرم (ص) بر کسی جز اولیای معصوم الهی، فرود نمی‌آیند. آری، نزول و فرود جبرئیل برای ابلاغ وحی، با وفات پیامبر‌(ص) به اتمام رسید؛ ولی هیچ دلیلی وجود ندارد که بر عدم فرود آمدن جبرئیل و ملائک بعد از رسول خدا (ص) دلالت کند؛ لذا خداوند متعال می‌فرماید:

ینزّل الملائکۀ بالروح من امره علی من یشاء من عباده ان انذروا انّه لا اله الا انا فاتقون[9]؛

«فرشتگان را با روح، به فرمانش، بر هر کس از بندگانش بخواهد، نازل می‌کند [و دستور می‌دهد] که مردم را انذار کنید که معبودی جز من نیست؛ پس، از من بپرهیزید».

از این آیه استفاده می‌شود ملائک، همراه روح، برای تقدیر و ابلاغ مقدرات بشر، بر بندگان مخلص خداوند نازل شده، دستوری نیز همراه خود می‌آورند که همانا توحید است.

امام باقر (ع) فرمود:

«یا معشر الشیعة !خاصموا بسورة انّا انزلناه تفلجوا، فواللَّه انّها لحجة اللَّه تبارک و تعالى على الخلق بعد رسول اللَّه‏ صلی الله علیه و آله، و انّها لسیّدة دینکم و انّها لغایة علمنا. یا معشر الشیعة! خاصموا بـ حم *وَالْکِتابِ الْمُبِینِ * إِنّا أَنزَلْناهُ فِی لَیْلَةٍ مُّبارَکَةٍ إِنّا کُنّا مُنذِرِینَ، فانّها لولاة الامرخاصة...؛[10]

«ای گروه شیعه! با خصم خود، با سورۀ «انّاأنزلناه» احتجاج کنید که پیروز خواهید شد. به خدا سوگند! این سوره، پس از رسول خدا (ص) حجّت خداى تبارک و تعالى بر خلق است و این سوره، همانا سرور دین شما و نهایت علم ما است. اى جماعت شیعه! با آیة حم * وَالْکِتابِ الْمُبِینِ * إِنّا أَنزَلْناهُ فِی لَیْلَةٍ مُّبارَکَةٍ إِنّا کُنّا مُنذِرِینَ احتجاج کنید؛ زیرا این آیات، به والیان امر اختصاص دارد....».

مرحوم کلینى، به سند خود از امام باقر (ع) نقل مى‏کند که فرمود: «وایم اللَّه، انّ من صدّق بلیلة القدر لیعلم انّها لنا خاصة لقول رسول اللَّه‏ صلی الله علیه و آله لعلىّ علیه السلام حین دنا موته: «هذا ولیکم من بعدى، فان اطعتموه رشدتم،

ولکن من لایؤمن بما فى لیلة القدر منکر و من آمن بلیلة القدر ممّن على غیر رأینا فانّه لایسعه فى الصدق الاّ ان یقول انّها لنا، و من لم یقل فانّه کاذب. انّ اللَّه عزوجل اعظم من ان ینزّل الأمر مع الروح و الملائکة الى کافر فاسق». انّه لیس ینزل الى احد فلایکون ان ینزل شی‏ء الى غیر شی‏ء و ان قالوا ـ و سیقولون -: لیس هذا بشی‏ء فقد ضلّوا ضلالاً بعیداً»؛[11]

«به خدا سوگند! همانا هرکس تصدیق کند لیلةالقدر را، علم می‌یابد که براى ما است؛ زیرا رسول خدا(ص) هنگامى که مرگش نزدیک شد به علی‌(ع) فرمود: «این، ولىّ شما بعد از من است. اگر او را اطاعت کنید، به رشد خواهید رسید؛ و لکن هرکس به آنچه در لیلةالقدر است، ایمان نیاورد منکر به شمار مى‏آید،

 و هرکس به آن ایمان آورد و بر غیر نظر ما باشد، نمى‏تواند راست بگوید، جز آن که اعتراف کند که آیه براى ما است و ماییم مصداق آن و هرکس به این مطلب، قائل نباشد، دروغگو است؛ زیرا خداوند ـ عزّوجلّ ـ بزرگ‏تر از آن است که امور را با روح و ملائکه بر شخص کافر فاسق بفرستد». اگر بگویند: آنان بر کسى فرود نمى‏آیند، این حرف نیز صحیح نیست؛ زیرا هیچ گاه چیزى بر معدوم فرستاده نمى‏شود. و اگر بگویند ـ و زود است که بگویند ـ این چیزى نیست؛ پس به طور حتم به گمراهى شدیدى دچار شده‏اند».

همچنین به سند خود از امام باقر(ع) نقل مى‏کند که امیرالمؤمنین‏(ع) به ابن‌عباس فرمود:

«انّ لیله القدر فی کل سنة و انّه ینزل فی تلک اللیلة امر السنة و انّ لذلک الأمر ولاة بعد رسول اللَّه‏ صلی الله علیه و آله فقلت: من هم؟ فقال: أنا واحد عشر من صلبى ائمة محدّثون»؛[12]

«همانا شب قدر، در هر سال است. در آن شب، امر یک سال، نازل مى‏شود. براى آن امر، والیانى است بعد از رسول خدا (ص)». ابن عباس مى‏گوید: «آنان چه کسانى هستند؟» حضرت فرمود: «من و یازده نفر از صلب من که همگى امام و محدّثند».

صدوق، به سند خود، از امام باقر(ع) از پدرش، از اجدادش (ع) از امیرالمؤمنین‏(ع) نقل مى‏کند که فرمود: از رسول خدا(ص) شنیدم که به اصحاب خود مى‏فرمود:

«آمنوا بلیلة القدر، انّها تکون لعلّى بن ابى طالب و ولده الأحد عشر من بعده»؛[13]

«به شب قدر، ایمان آوردید؛ زیرا براى على بن ابى طالب(ع) و یازده فرزند بعد از او است».

از مجموع احادیثى که در ذیل سوره قدر و سوره دخان وارد شده است، به دست مى‏آید که ملائک و روح که فرشته‏اى خاص است در شب‏هاى قدر، بر ولىّ عصر نازل مى‏شود و مقدّرات یک سال مردم را بر آن حضرت عرضه مى‏دارد و این امر، در هر سال تکرار مى‏شود.

 ابن حجر مکّى در ذیل حدیث ثقلین مى‏گوید:

در احادیث، امر به تمسک به اهل بیت، اشاره دارد به عدم انقطاع شخصى از اهل بیت، تا روز قیامت که قابلیّت و اهلیّت براى اقتدا و تمسک به او باشد؛ همان‏گونه که کتاب عزیز، این‏گونه است و لذا اهل بیت‏ (ع) امان اهل زمین معرفى شده‏اند.[14]

2. آیه «امام«

 خداوند متعال مى‏فرماید:

یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِىَ کِتابَهُ بِیَمِینِهِ فَأُولَئِکَ یَقْرَءُونَ کِتَبَهُمْ وَلَا یُظْلَمُونَ فَتِیلاً * وَمَن کانَ فِی هذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِی الْأَخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِیلاً[15]؛

«[به یاد آورید] روزى که هر گروه را با پیشوایش مى‏خوانیم. کسانى که نامه عملشان به دست راستشان داده شود، آن را با [شادى و سرور] مى‏خوانند و به اندازه رشته شکاف خرمایى به آنان ستم نمى‏شود. و کسى که در این جهان [از دیدن چهره حق] نابینا بوده است، در آخرت نیز نابینا و گمراه‏تر است».

مفاد آیه، آن است که در روز قیامت، هر شخص با امام برحقّش خوانده مى‏شود؛ اگر در دنیا، به او معتقد و معترف بوده و به دستوراتش عمل مى‏کرده است، رستگار مى‏شود و نامه اعمالش را به دست راستش مى‏دهند. او، از اصحاب یمین خواهد بود که در سورۀ واقعه به آن اشاره شده است:

وَأَصْحابُ الْیَمِینِ ما أَصْحابُ الْیَمِینِ * فِی سِدْرٍ مَّخْضُودٍ * وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ *وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ * وَمآءٍ مَّسْکُوبٍ * وَفکِهَةٍ کَثِیرَةٍ؛[16]

«و اصحاب یمین و خجستگان؛ چه کسانند اصحاب یمین و خجستگان؟ آنان، در [سایۀ] درختان سدر بى خار قرار دارند. و در سایه درخت طلع پربرگ، و سایه کشیده و گسترده و در کنار آبشارها و میوه‏هاى فراوان....».

 کسانى که به امام برحقّ در دنیا اعتراف و اعتقاد ندارند، بر دو دسته‏اند:

 الف . کسانى که اصلاً به امامی معتقد نیستند.

ب .کسانى که معتقد به امام باطلى هستند که مردم را به دوزخ دعوت مى‏کند؛ همان‏گونه که قرآن مى‏فرماید:  وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَدْعُونَ إِلَى النّارِ[17]؛ «ما [به وسیلۀ رها کردنشان به حال خود] آن‏ها را امامانى قرار دادیم که مردم را به دوزخ دعوت مى‏کنند».

قرآن، از این دسته افراد، به «اصحاب الشمال» تعبیر کرده است:

وَأَصْحابُ الشِمالِ ما أَصْحابُ الشِمالِ * فِی سَمُومٍ وَحَمِیمٍ * وَظِلٍّ مِن یَحْمُومٍ * لاّ بارِدٍ وَلا کَرِیمٍ[18]؛

«و اصحاب شمال چه کسانند اصحاب شمال؟ آن‏ها در میان بادهاى کُشنده و آب‏سوزان قرار دارند و در سایه دودهاى متراکم و آتش‏زا؛ سایه‏اى که نه خنک است و نه آرام بخش».

کسانى هم که به هیچ امامى اعتقاد ندارند، اگر در انتخاب امام به حقّ تقصیر دارند، از اصحال الشمال خواهند بود.

از آیه مورد بحث (یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ) استفاده مى‏شود که هرکس باید امامى واجب الإطاعه داشته باشد. هیچ زمانى از آن خالى نخواهد بود و بدون معرفت و پیروی او، در قیامت، فلاح و رستگارى نیست.

این معنا، با روایات نیز تأیید مى‏شود. رسول خدا فرمود: «من مات لایعرف امامه مات میتة جاهلیّة[19]؛ هرکس بمیرد، در حالى که امامش را نشناخته، به مرگ جاهلیت از دنیا رفته است».

 این حدیث را احمدبن حنبل نیز به سند خود از رسول خدا(ص) نقل کرده است.

از آن‌جا که وظیفه هر شخص، متابعت از حق و حقیقت است، باید در هر زمان، امامى بر حق و حقیقت باشد، تا مردم، با اراده و اختیار، او را برای رهبری خود انتخاب کنند، تا با پیروى از او، از اصحاب الیمین شوند.

از آن‌جا که مستفاد از آیه، این است که براى هر طایفه‏اى از مردم، امامى خاص است، مراد از امام در آیه شریفه، فوق نمی‌تواند لوح محفوظ باشد؛ زیرا لوح محفوظ یکى است و به طائفه‏اى اختصاص ندارد.

 همچنین ممکن نیست مراد از امام در آیه فوق، کتاب هر قوم باشد؛ زیرا آیه شامل همه انسان‏ها از اوّل خلقت تا آخر آن است؛ در حالى که اولین کتابِ مشتمل بر شریعت، کتاب نوح است و قبل از او کتابى این چنین بر مردم نازل نشد؛ لذا نمى‏توان مراد از امام در آیه فوق را کتاب هر قوم فرض کرد؛ زیرا شامل اقوام قبل از حضرت نوح‏ نمى‏شود؛ پس مقصود از امام در آیه، کسى است که در راه حقّ یا باطل به او اقتدا مى‏شود. کسى که مقتداى خود را امام بر حقّ قرار دهد، کتابش در دست راستش قرار مى‏گیرد که این، نشانه بهشتى بودن او است.

 در سوره اسراء آیه 72 خداوند مى‏فرماید:  وَمَن کانَ فِی هذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِی الْأَخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِیلاً.

مقصود از این آیه ـ به قرینه آیه قبل ـ این است که هرکس در این دنیا امام بر حق را نشناسد و به دنبال اطاعت او نباشد، هرگز به سعادت و رستگارى آخرت نخواهد رسید.

سیوطى به سندش از امام على‏(ع) از رسول خد(ص)ا در ذیل آیه شریفۀ یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ نقل مى‏کند که فرمود: «یدعى کل قوم بامام زمانهم و کتاب ربّهم و سنة نبیهم»[20]؛ «هر قوم، به امام زمانش و کتاب پروردگارش و سنت پیامبرش، خوانده مى‏شود».

 نیز از ابن عباس نقل کرده که ذیل آیه فوق فرمود: «امام هدى وامام ضلالة»[21]؛ «مقصود از امام در این آیه، امام هدایت و امام ضلالت است».

مرحوم کلینى، به سند خود از امام باقر(ع) نقل مى‏کند: زمانى که آیه یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ نازل شد، مسلمانان عرض کردند: «اى رسول خدا(ص)! آیا تو امام همه مردم نیستى؟» حضرت فرمود: «أنا رسول اللَّه الى الناس اجمعین ولکن سیکون من بعدى ائمة على الناس من اللَّه من اهل بیتى، یقومون فی الناس فیکذَّبون و یظلمهم ائمة الکفر و الظلال واشیاعهم. فمن والاهم واتّبعهم وصدّقهم فهو منّى ومعى وسیلقانى. ألا و من ظلمهم و کذّبهم فلیس منّى و لا معى وأنا منه برى‏ء»؛[22]

«من فرستاده خداوند به سوى همه مردمم، و لکن زود است بعد از من امامانى بر مردم از اهل بیتم بیایند. آنان در بین مردم قیام مى‏کنند؛ ولى تکذیب مى‏شوند و امامان کفر و ضلال و متابعین آن‏ها، به آنان ظلم مى‏کنند. هرکس ولایت آن‏ها را داشته و آنان را متابعت و تصدیق کند، از من و با من است و زود است که مرا ملاقات کند. آگاه باشید! و هرکس به آنان ظلم کرده و تکذیبشان کند، از من و با من نیست و من از او بیزارم».

شخصى به نام بشربن غالب، بر امام صادق‏(ع) وارد شد و درباره آیه:  یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ سؤال کرد. حضرت فرمود:

«امام دعا الى هدى فاجابوه الیه، و امام دعا الى ضلالة فاجابوه الیها، هؤلاء فی الجنة و هؤلاء فی النار، و هو قوله عزّوجلّ: و آیۀ فَرِیقٌ فِی الْجَنَّةِ وَفَرِیقٌ فِی السَّعِیرِ»[23]؛

«امامى است که مردم را به هدایت دعوت کرده و مردم نیز او را اجابت کرده‏اند و امامى است که مردم را به ضلالت دعوت کرده و مردم او را اجابت کرده‏اند. آنان در بهشت و اینان در دوزخند. این است قول خداوند عزّوجلّ: گروهی در بهشت و گروهی در دوزخند».

امام در اصطلاح قرآنى

لفظ «امام» در قرآن، به چند معنا به کار رفته است:

1. امام به حق که از جانب خداوند منصوب شده است. خداوند متعال در این‌باره مى‏فرماید:  وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا[24]؛ ما آنان را امامانى قرار دادیم که به امر ما هدایت مى‏کنند.

درباره حضرت ابراهیم‏(ع) نیز مى‏فرماید:  إِنِّى جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِماماً[25]؛ من تو را امام مردم قرار دادم.

2. امام به باطل که مقتداى اهل ضلالت و گمراهى است. خداوند متعال مى‏فرماید: فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْکُفْرِ[26]؛ پس با امامان کفر قتال کنید.

3. تورات، کتاب آسمانى. خداوند متعال درباره آن مى‏فرماید:  وَمِن قَبْلِهِ کِتابُ مُوسَى إِماماً وَرَحْمَةً؛ و قبل از آن، کتاب موسى، امام و رحمت است.

4. لوح محفوظ. خداوند متعال مى‏فرماید:  وَکُلَّ شَىْ‏ءٍ أَحْصَیْناهُ فِی إِمامٍ مُّبِینٍ[27]؛ و هر چیزى را در امام مبین [= لوح محفوظ]به شماره درآوردیم.

با قراینى که قبلاً ذکر شد، معلوم مى‏شود مقصود از امام، در آیه یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ اشخاص است، نه کتاب و لوح محفوظ. در نتیجه، از آیه مورد بحث استفاده مى‏شود که در هر زمان، باید امام وجود داشته، تا کسانى که قصد هدایت و پیروى از حق و حقیقت را دارند، به او مراجعه کرده، او را مقتدا و الگوى خود قرار دهند؛ همان‏گونه که در هر زمان نیز گروهى به دنبال امامان باطل و گمراه هستند.

 

پی نوشت

[1] .کتاب العین.

[2] .المراقبات، ملکی تبریزی ،ص 145، به نقل از سید بن طاووس.

[3] . دخان: آیه3.

[4] . تفسیر آلوسی (روح المعانی)، ذیل آیه.

[5] . المصنّف، ج4، ص255، ح7709.

[6] .جامع البیان، ج25، ص 139، ح24000.

[7] . کشف الاسرار، ج1، ص559.

[8] . مجمع البیان، ج10، ص406.

[9] . نحل: 2.

[10] . کافی، ج1، ص249.

[11] . همان، ص252- 253، ح9.

[12] . همان، ص247-248، ح2.

[13] . کمال الدین، ج1، ص280-281، ح30.

[14] . الصواعق المحرقه، ذیل حدیث ثقلین.

[15] . اسراء: 71-72.

[16] . واقعه: 27-32.

[17] . قصص: 41.

[18] . واقعه: 41-44.

[19] . کافی، ج2، ص19-21، ح6و9.

[20] . درّ المنثور، ج4، ص194.

[21] . همان.

[22] . کافی، ج1، ص217؛ بحارالانوار، ج44، ص313.

[23] . همان، ص215.

[24] . توبه: 73.

[25] . بقره: 124.

[26] . توبه: 12.

[27] . یس: 12.

 

علی‌اصغر رضوانی

ماهنامه انتظار موعود - شماره 19

ادامه دارد/

 


١٤:٠٦ - چهارشنبه ٣ تير ١٣٩٤    /    عدد : ٤٤٣٢٨٦    /    تعداد نمایش : ٧٤١


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج





©تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به وب سایت پایگاه اطلاع رسانی مسجد دانشگاه پیام نور مازندران است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

اخبار