چهارشنبه ٢٢ آبان ١٣٩٨
گفتگو
2420 دانشجوی کارشناسی ارشد به‌ صورت الکترونیکی در دانشگاه پیام نور مازندران تحصیل می‌کنند
2420 دانشجوی کارشناسی ارشد به‌ صورت الکترونیکی در دانشگاه پیام نور مازندران تحصیل می‌کنند
رئیس دانشگاه پیام نور مازندران از تحصیل 2420 دانشجوی کارشناسی ارشد به‌صورت الکترونیکی در دانشگاه پیام نور این استان خبر داد.

فرهنگ دینی، ولایت فقیه و سپاه؛ 3 مشکل بنیادین غرب در ایران/تضمین معیشت مردم با اقتصاد مقاومتی
فرهنگ دینی، ولایت فقیه و سپاه؛ 3 مشکل بنیادین غرب در ایران/تضمین معیشت مردم با اقتصاد مقاومتی
مسئول روابط عمومی فرماندهی کل سپاه پاسداران در حاشیه سفر به استان مازندران به گفت‌وگو با خبرنگار پرداخت که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

گفت‌وگو با همسر سردار شهید بلباسی: حیاط را آب و جارو کردم تا استخوان‌های همسرم را بیاورند / روایت 8 سال چشم‌انتظاری+تصاویر
گفت‌وگو با همسر سردار شهید بلباسی: حیاط را آب و جارو کردم تا استخوان‌های همسرم را بیاورند / روایت 8 سال چشم‌انتظاری+تصاویر
ساعت 8 صبح، تلفنی خبرِ بازگشت مسافرم را به من می‌دهند، حیاط را آب و جارو می‌کنم و به گُل‌ها آب می‌دهم، بچه‌هایم پارچه سفیدی را جلوی درب نصب می‌کنند: «از کربلای ایران، خوش آمدی باباجان!»

برخی از خوانندگان به‌اصطلاح ارزشی رفتارهایی دارند که در شأن این سبک موسیقی نیست
برخی از خوانندگان به‌اصطلاح ارزشی رفتارهایی دارند که در شأن این سبک موسیقی نیست
محمد قاسم کریمی، خواننده جوان ساروی که با آثار ارزشی و ضد استکباری خود در دنیای پر هیاهو هنر و موسیقی نامی برای خود دست و پا کرد.

جسارت؛ شرط اول موفقیت یک هنرمند/ به هنرمندان اعتماد کنیم
جسارت؛ شرط اول موفقیت یک هنرمند/ به هنرمندان اعتماد کنیم
هنرمند مجسمه‌ساز نوشهری با بیان اینکه جسارت شرط اول در موفقیت یک هنرمند است، گفت: گر به هنرمندان اعتماد داشته باشیم به طور قطع پیشرفت خوبی در جهت شکوفایی و پویایی جامعه خواهیم داشت.

مشاهیر مازندران
<< زندگی نامه آیت الله شیخ هادی روحانی  >>
<< زندگی نامه آیت الله شیخ هادی روحانی >>
نماینده فقید مجلس خبرگان رهبری و نماینده ولی فقیه در استان مازندران و امام جمعه سابق شهرستان بابل

اسلام زیر بیرق کفر نمی‌رود/مسلمان نباید به کفر پناه آورد
اسلام زیر بیرق کفر نمی‌رود/مسلمان نباید به کفر پناه آورد
در پای دار اعدام، یکی از رجال وقت برای او پیغام آورد که شما این مشروطه را امضاء کنید آزاد شوید. او پاسخ داد: «دیشب رسول خدا (ص) را در خواب دیدم. فرمودند: فردا شب مهمان منی و من چنین امضایی نخواهم کرد.»

یادداشت
سخنی با برندگان و بازندگان انتخابات مجلس شورای اسلامی
سخنی با برندگان و بازندگان انتخابات مجلس شورای اسلامی
باید در نقدها و بیان نگرانی‌ها، به این مهم توجه داشته باشیم که تأییدشده‌های شورای محترم نگهبان، نه ضدانقلاب و نه بی‌دین هستند؛ اصل بر این است که همه این افراد، کف صلاحیت‌ها را دارند؛ اما در بین این افراد صالح، عقل و تجربه به انتخاب اصلح، توصیه می‌کند؛ انتظار می‌رفت که انتخاب‌کنندگان، به جای رضایت به انتخاب در کف واجدین شرایط، دست به انتخاب در بَر و برتر بزنند و حتماً به گمان خود، چنین کردند.

پیام‌های حماسه 7 اسفند
پیام‌های حماسه 7 اسفند
مشارکت مردم در ادوار مختلف انتخابات، به معنای افزایش قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی در عرصه‌های بین‌المللی و دفاع حداکثری در مجامع بین‌المللی از حقوق کشور در عرصه‌های جهانی است.

امام خمینی(ره): آمریکا دامش را الان پهن کرده در تمام ایران
امام خمینی(ره): آمریکا دامش را الان پهن کرده در تمام ایران
آن روزى که دیدید و دیدند که انحراف در مجلس پیدا شد، انحراف از حیث قدرت‌طلبى و از حیث مال‌طلبى، در کشور در وزیرها پیدا شد، در رئیس جمهور پیدا شد، آن روز بدانند که علامت اینکه شکست بخوریم ، خودنمایى کرده. از آنوقت باید جلویش را بگیرند.

معجزه‌ای بزرگ‌تر از 22بهمن 57
معجزه‌ای بزرگ‌تر از 22بهمن 57
انقلاب اسلامی در فروپاشی یک نظام شاهنشاهی 2500ساله و رهایی ایران از چنگال سلطه ابرقدرتی همچون امریکا و ایجاد نظامی مبتنی بر اسلام با شکلی نوین بر پایه جمهوریت، معجزه‌گونه عمل کرد.

چرا انقلاب ما انفجار نور بود؟
چرا انقلاب ما انفجار نور بود؟
«انقلاب ما انفجار نور بود» درك اين جمله تاريخي «امام راحل» تا حد زيادي وابسته به «شناخت و تحليل صحيح» از وضعيت جامعه در دوران قبل از انقلاب اسلامي و بعد از آن است.

معرفی کتاب
مناجات‌های یک چوپان به چاپ ششم رسید
مناجات‌های یک چوپان به چاپ ششم رسید
مجموعه «چوپان معاصر» سروده رضا احسان‌پور برای ششمین بار از سوی انتشارات سروش تجدید چاپ شد.

۱۰کتاب برای مطالعه در ماه محرم
۱۰کتاب برای مطالعه در ماه محرم
به مناسبت فرا رسیدن ماه محرم ۱۰ کتاب با موضوع سید‌الشهدا (ع) به مخاطبان معرفی می‌شود.

مجموعه بیانات آیت‌الله‌ بهجت درباره امام حسین (ع) منتشر شد
مجموعه بیانات آیت‌الله‌ بهجت درباره امام حسین (ع) منتشر شد
مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی بهجت قدس‌سره، بر آن شد که کتابی با محوریت موضوع حضرت اباعبدالله‌الحسین علیه‌السلام و واقعه عظیم عاشورا، برگرفته از گفتار و سیره آن عالم عارف منتشر سازد. این کتاب پس از تلاش فروان، با پشت‌سرگذاشتن مراحل گوناگونِ گردآوری و تنظیم، با عنوان «رحمت واسعه» به مرحله نشر رسید

کتاب جدید آیت‌الله صافی‌گلپایگانی چاپ شد
کتاب جدید آیت‌الله صافی‌گلپایگانی چاپ شد
مجموعه ارزشمند «لمحات فی‌الکتاب و الحدیث و المذهب» یکی از آثار آیت‌الله صافی‌‌گلپایگانی در زمینه فقهی – اعتقادی است که در قالب سه جلد گردآوری و چاپ شده است.

"مهندسی فرهنگی کشور" به کتابفروشیها رسید
کتاب «مهندسی فرهنگی کشور»، تلاشی است در پاسخگویی به نیاز مدیران و کارشناسان به وظیفه و ماموریت و عمق و پیچیدگی بالای مدیریت در عرصه‌های فرهنگی که انتشارات ساقی آن را روانه بازار کتاب کرده است.

جستجو



در اين سایت
در كل اينترنت
اخبار > علی بن ربن طبری
 


  چاپ        ارسال به دوست

علی بن ربن طبری


 

 

ابوالحسن (يا ابواسحاق) علی بن ربن (سهل) طبری از علمای بزرگ و نامدار اسلام است. او در شهر مرو و در سال 192 هجری قمری (مطابق 8- 807) متولد شده وی پسر يک عالم روحانی کليمی و به ظاهر سريانی الاصل بوده است. قفطی و ابن ابی اصيبعه ربن طبيب و منجم (يعنی پدر علی بن ربن طبری) را يهودی مي‏دانند.(1)

ربن طبری (پدر علی) هم طبيبی حاذق و در هندسه و انواع رياضيات سرآمد بود و چندين کتاب از کتب حکميه را از او نقل نموده اند. او وارد عراق شد و در سر من رأی (سامرا) وطن کرد. او در علوم سياسی نيز رتبه رياست و تقدم داشت. کلمه ربن که نام اوست و همچنين کلمات ربين و راب، اسماء متقدمين شريعت يهود (2) و به معنی سرور و معلم بزرگ بوده است. 3)

ابن نديم در کتاب «الفهرست» می گويد:

«او برای مازيار قارن نويسندگی می کرد و چون به دست معتصم خليفه مسلمان گرديد و به معتصم نزديک و دانش وی در دربار خليفه ظاهر شد. بعدا متوکل او را از جمله ندمای خود ساخت.»

ابن ابی اصيبعه گويد: «وی مردی اديب و معلم رازی در صنعت طب، و محل ولادت و نشو و نمای او، طبرستان بود.» (1)

قفطی می گويد: «در صناعت طب، فاضل و در طبرستان به خدمت ولات آنجا اختصاص می داشته و از علوم حکميه، فن طبيعيات را ورزيده بود. در طبرستان فتنه ای روی نمود و از آنجا به ری رفت. محمدبن زکريا رازی آنجا به خدمت وی رسيد و علمی بسيار از وی استفاده نمود.» (2)

اما آنچه صحيح به نظر مي‏ رسد اين است که او در 10 سالگی در حدود سنه 204 هجری قمری (مطابق 20-819  ميلادی) با پدرش به خدمت مازياربن قارن امير طبرستان داخل شد و پس از گرفتاری و قتل مازيار در سال 224 هجری قمری (مطابق با سال 9- 838 ميلادی) به ری فرار کرد و در زمان الواثق بالله (232-227 هجری قمری مطابق 846- 841 ميلادی) در سامرا مقيم بود و در دوران اين خليفه اسلام را قبول کرد. بعدا کتاب معروف خود به نام کتاب الدين والدوله  را در جهت اثبات حقانيت دين اسلام و برضد دين نصاری نوشت و به نظر می رسد که در حدود سال 247 هجری قمری (مطابق 2- 861 ميلادی) ديده از جهان فروبسته باشد. بنابراين يا توجه به سال وفات وی و سال تولد رازی نمی توان گفت که رازی شاگرد ربن طبری بوده است.(1)

آثار و تأليفات ربن طبری

کتب متعددی را به اين حکيم نسبت داده اند که مهمترين و مشهورترين آنها، «فردوس الحکمه» است. دکتر تاجبخش، علی بن ربن طبری را يکی از چهار شخصيت بزرگ علمی يا چهار ابرمرد طب اسلامی می داند (علی بن ربن طبری، محمد زکريای رازی، علی بن مجوسی اهوازی و شيخ الرئيس ابن سينا) و کتاب فردوس الحکمه را نيز يکی از چهار رکن پزشکی اسلامی-ايرانی قلمداد می کند (فردوس الحکمه، الحاوی، کامل الصناعه و قانون). (3)

فردوس الحکمه در طبرستان نگاشته شد و در سال 236 ق در سامرا تکميل شد. اين کتاب اولين کتاب مهم طبی است که توسط مسلمانان و ايرانيان به زبان عربی نوشته شده است. اين کتاب از روی چهار نسخه خطی موجود و به وسيله محمدزبير صديقی تصحيح و در سال 1922 در 620 صفحه در برلين به چاپ رسيده است. (3)

فردوس الحکمه نوعی دايره المعارف پزشکی می باشد که در آن علاوه بر طب از طبيعيات، حيوان شناسی، جنين شناسی مقايسه ای، گياه شناسی، روان شناسی و فلسفه نيز بحث شده است. قسمت حيوان شناسی و داروهای حيوانی آن حاوی نکات ارزنده ای است. اين کتاب شامل 7 قسمت (يا نوع)، 30 مقاله و 360 باب است. مؤلف از آثار بقراط، ارسطو، جالينوس و مترجمين بزرگ زمان خلفای عباسی بهره برده و علاوه بر اين از منابع هندی و ايرانی نيز استفاده کرده است. مقاله چهارم، قسمت اول در 36 باب مربوط به شرح طب هندی است. (3)

در فردوس الحکمه در موارد متعددی اسامی گياهان و داروها به زبان فارسی آمده يا ترجمه عربی کلمات فارسی ذکر شده که خود دليل استفاده از منابع اصلی ايرانی است ازجمله سپستان، ورسياوشان (پرسياوشان)، رازيانج، ماءالکشک (آب کشک)، سازج فارسی (زاج فارسی)، فرنجمشک (ترنجمشک)، نانخواه، بزر کرفس، بادرنجبويه، زرنباد، کهربا، قرنفل را می توان ذکر کرد. (3)

همچنين در مقاله اول از قسمت اول و مقاله چهارم از نوع هفتم و باب پنجم از نوع هفتم در مورد حيوان شناسی و سرشت جانوران و نيز آبها و نباتات مطالبی آمده و مؤلف می گويد برخی از اين نکات در کتب مندرج است، برخی را شنيده ام و برخی را به عيان مشاهده کرده ام. وی جانوران را از نظر توليدمثل به چهار نوع تقسيم می کند:

1-    رحمی مثل انسان و غيره

2-    تخم گذار مانند طيور و ماهی

3-    اوساخی که از چرک و ريم بدن توليد می شوند مانند شپش و کک

4-  حيواناتی که همچون گياه از خاک می رويند مانند ذراريح[1] (در اين جا نظريه توليدمثل خودبخودی مطرح است که تا عصر پاستور به آن اعتقاد داشته اند).(3)

بحث درباره منافع حيوانات يا استفاده از اعضای درونی و برونی آنها يکی از عناوين مهم و ارزشمند اين کتاب است. برای مثال:

«اگر سر اسب و استر را بسوزانند، دود آن برای خروج جنين از رحم و ممانعت از خونريزی مفيد است. زهره گاو برای بهبود زخمها کاربرد دارد. چکاندن خون کبوتر در چشم، برای دفع ناخنکهای چشمی و ضمادی که از ساييده عاج فيل و براده آهن تهيه می شود برای درمان بواسير مفيد است.»(3)

در فردوس الحکمه در مورد جلوگيری از بيماريهای واگير گاو مطالبی خرافی آمده که يادآور تعويذ (دعای رفع چشم زخم)، حرز (دعای رفع شورچشمی) و نذر قربانی است که برای دفع چشم زخم و رفع شدن ديوان از سر حيوانات بکار برده می شده است. ابن ربن طبری می گويد: «اگر قسمتی از انياب (دندانهای نيش) فيل را گرفته و آن را به ريسمان سياهی متصل کرده و به گردن گاو ببندند حيوان را از بيماريهای ناشی از فساد هوا (موتان) حفظ می کند.»(3)

از اين مطالب خرافی که با پزشکی آميخته شده و نوعی تقويت روحی برای بيمار يا صاحب اوست به وجود بيماريهای واگير گاو و دامپزشکی سنتی-خرافی در طبرستان قرن سوم هجری پی می بريم. البته اين شيوه می تواند منشأ هندی نيز داشته باشد.(3)

فردوس الحکمه کتابی پر ارزش و نمايانگر طبی است که هنوز به تکامل خود دست نيافته و درمواردی استواری لازم را ندارد. اين کتاب يک دوره کامل طب، بهداشت، تغذيه، فيزيولوژی، نشانی ها و درمان بيمار ها را دربردارد و در آن بيماريهای اندامهای مختلف بدن به دقت مورد بررسی قرار گرفته و داروها و شيوه های درمانی آن زمان ياد شده است. علی بن ربن تجربيات خود را در موارد متعددی در اين کتاب ذکر کرده است (ازجمله به مسری بودن سل ريوی اشاره می کند). او کتاب خود را کناش (مجموعه مختصر طبی)، بحرالمنافع (دريای سودها) و شمس الادب (خورشيد ادب) می داند. (3)

در اين کتاب نظرات بسياری از قدما ذکر شده و به خصوص از آثار مکتب هند (بصورت مستقيم يا غيرمستقيم) در آن مشاهده می شود. اين کتاب همچنين شامل مطالبی از فلسفه و حکمت و نجوم و هيأت می باشد. فردوس الحکمه، يکی از کتب مبانی و نوشته ای معتبر برای تعيين خط مشی نگارش ساير کتب بوده و بسياری از مؤلفان بعد از ربن طبری برای نوشتن متون خود از شيوه و رسم آن استفاده کرده اند. (1)

دومين کتاب معروف ربن طبری، «الدين و الدوله» است که در سال 1923 ميلادی در انگلستان از روی نسخه کتابخانه جان ريلاند و همچنين در سال 1342 قمری (مطابق با 1923 ميلادی) در چاپخانه المقتطف مصر به چاپ رسيد. اين کتاب در 144 صفحه به قطع وزيری و حاشيه دار می باشد و در پشت جلد چنين نوشته شده:

کتاب الدين و الدوله فی اثبات نبوه النبی محمد صلی الله عليه و سلم – تاليف علی بن ربن طبری و ساعده فيه جعفر الامام المتوکل علی الله اميرالمؤمنين (232-247 ه.) و در پشت جلد ديگر همين مطالب به زبان انگليسی آمده است. (1)

ساير کتب ربن طبری عبارتند از:

تحفه الملوک، کناش الحضره، منافع الادويه والاطعمه والعقاقير، عرفان الحياه، حفظ الصحه، فی الرقی، فی الحجامه، کتاب فی الامثال والادب علی مذاهب الفرس والروم والعرب، عرفان المياه، فی ترتيب الاغذيه و چند کتاب ديگر. (1)

منابع:

1-      نجم‌آبادی، دکتر محمود؛ تاريخ طب در ايران پس از اسلام، ‌انتشارات دانشگاه تهران

2-      قفطي؛ تاريخ الحکماء، ترجمه فارسی از قرن يازدهم هجری، به کوشش بهين دارايی، انتشارات دانشگاه تهران

3-      تاجبخش، دکتر حسن؛‌ تاريخ دامپزشکی و پزشکی ايران، جلد دوم، دوران اسلامی، انتشارات دانشگاه تهران


[1] . ذراح که مفرد دراريح است نوعی حشره سبزرنگ به طول حدود 2 سانت ونام علمی آن Coléoptère méditerranéen  است. عصاره آن با نام کانتاريدين، نوعی ماده تاول زا، ادرارآور و موجب تحريک جنسی است و در قديم کاربرد زيادی داشته است.


١٢:١٤ - يکشنبه ٢٧ مهر ١٣٩٣    /    عدد : ٣٩٦٢٣٥    /    تعداد نمایش : ١١١٨


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج





©تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به وب سایت پایگاه اطلاع رسانی مسجد دانشگاه پیام نور مازندران است و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

اخبار